Bếp ăn nào phải có giấy chứng nhận ATTP, bếp nào được miễn?

Câu hỏi quen thuộc của mọi chủ quán ăn, nhà hàng và đơn vị có bếp ăn nội bộ là: cơ sở của mình có bắt buộc phải xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hay không. Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) do Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) giới thiệu trong tháng 11/2026 đưa ra lời giải khá rõ ràng cho nhóm bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố.

Minh hoạ nồi bếp ăn tập thể và bảng kiểm, giấy chứng nhận an toàn thực phẩm

Hướng của dự thảo là thông thoáng về thủ tục, nhưng giữ điều kiện tối thiểu và tăng giám sát sau khi cơ sở đã hoạt động. Dưới đây là cách phân nhóm theo dự thảo, và việc cần làm cho từng nhóm.

Nhóm vẫn phải có Giấy chứng nhận

Theo nội dung được giới thiệu, dự thảo giữ yêu cầu phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm mới được hoạt động với:

  • Bếp ăn có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm.
  • Bếp ăn quy mô lớn, phục vụ hàng trăm đến hàng nghìn suất mỗi ngày.
  • Nhà hàng phục vụ hội nghị, tiệc cưới.

Điểm chung của nhóm này là quy mô lớn và có hoạt động kinh doanh. Một sự cố ở đây ảnh hưởng tới rất nhiều người cùng lúc, nên dự thảo giữ cơ chế tiền kiểm. Nếu chưa rõ cơ sở của mình có thuộc diện phải xin hay không, có thể xem thêm bài khi nào cần Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm.

Nhóm được miễn Giấy chứng nhận

Các khoản 7, 8, 9 Phụ lục II của dự thảo nêu ba trường hợp miễn:

Trường hợp được miễn Ghi chú
Nhà hàng nội bộ trong khách sạn Phục vụ khách lưu trú của chính khách sạn
Bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh thực phẩm Bếp trường học, bệnh viện, cơ quan, nhà máy
Cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố Quán cơm, quán phở, quán ăn bình dân

Lý do miễn được nêu là giảm chi phí và gánh nặng hành chính với những hoạt động không nhằm mục đích sinh lời. Nhưng dự thảo nói rất rõ: yêu cầu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng áp dụng bình đẳng cho mọi loại hình, chỉ khác nhau ở phương thức quản lý.

Nghĩa là cơ sở được miễn giấy phép vẫn phải bảo đảm đủ các điều kiện tối thiểu: nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm nguồn nước, vệ sinh khu chế biến, dụng cụ phù hợp, tránh nhiễm chéo, cùng với sức khỏe và vệ sinh của người chế biến.

Miễn thủ tục nhưng không miễn kiểm tra

Thay cho việc xét hồ sơ trước khi cấp phép, dự thảo đẩy mạnh hậu kiểm:

  • Ủy ban nhân dân cấp xã kiểm tra, giám sát các cơ sở nhỏ lẻ, gồm bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh, bếp ăn trường học và cơ sở thức ăn đường phố.
  • Khoản 2 Điều 57 đặt nguyên tắc hậu kiểm dựa trên đánh giá nguy cơ, ưu tiên cơ sở nguy cơ cao, tuân thủ kém hoặc đang có phản ánh vi phạm.
  • Với bếp ăn ở trường học, bệnh viện, khu công nghiệp, dự thảo đặt yêu cầu kiểm tra, giám sát thường xuyên và tăng cường khi có vi phạm, phản ánh hoặc sự cố.
  • Khoản 4 Điều 5 cho phép Ban đại diện cha mẹ học sinh, Công đoàn và các tổ chức đoàn thể cùng tham gia giám sát.

Điểm cuối đáng chú ý với bếp ăn trường học: phụ huynh có cơ sở pháp lý để tham gia giám sát bữa ăn, nên cách làm “đóng cửa bếp” sẽ khó duy trì.

Ngoài ra, khoản 2 Điều 9 yêu cầu đơn vị tự xây dựng quy trình kiểm soát, chọn nhà cung cấp đáng tin cậy, kiểm tra nguyên liệu đầu vào, giám sát chế biến và lưu mẫu thức ăn. Đơn vị thuê nhà thầu cung cấp suất ăn vẫn phải chủ động giám sát.

Xin lưu ý: dự thảo chưa có hiệu lực. Hiện nay các cơ sở vẫn áp dụng Luật An toàn thực phẩm hiện hành và Nghị định 15/2018/NĐ-CP.

Doanh nghiệp cần làm gì?

  • Xác định nhóm của mình: có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm không, quy mô bao nhiêu suất mỗi ngày. Đây là căn cứ để biết phải xin giấy hay được miễn.
  • Nhóm phải xin giấy: rà hạn của giấy chứng nhận hiện có, chuẩn bị hồ sơ gia hạn trước khi hết hạn. Tham khảo Giấy chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm do ai cấp để nộp đúng nơi.
  • Nhóm được miễn: lập hồ sơ nội bộ chứng minh đủ điều kiện, gồm hồ sơ nhà cung cấp, phiếu kiểm nghiệm nước, sổ lưu mẫu, sổ kiểm thực ba bước.
  • Rà lại điều kiện cơ sở vật chất theo danh mục trong bài bếp ăn tập thể cần đáp ứng những điều kiện an toàn thực phẩm nào.
  • Cập nhật giấy khám sức khỏe và xác nhận tập huấn cho toàn bộ người trực tiếp chế biến.
  • Lập đầu mối tiếp nhận phản ánh từ phụ huynh, công đoàn, người lao động và ghi lại cách xử lý.

Hỏi đáp

Bếp ăn trường học có phải xin Giấy chứng nhận không?

Theo dự thảo, bếp ăn tập thể không đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm thuộc diện miễn. Tuy nhiên vẫn phải đáp ứng điều kiện tối thiểu và chịu kiểm tra, giám sát thường xuyên.

Quán cơm bình dân có bị kiểm tra không?

Có. Dự thảo giao Ủy ban nhân dân cấp xã kiểm tra, giám sát cơ sở thức ăn đường phố, ưu tiên nơi có nguy cơ cao hoặc có phản ánh.

Thuê nhà thầu cung cấp suất ăn thì trách nhiệm thuộc về ai?

Đơn vị thuê vẫn phải chủ động giám sát chất lượng và an toàn, không khoán trắng cho nhà thầu.

Những thay đổi này áp dụng từ khi nào?

Đây mới là dự thảo đang trong quá trình xây dựng, chưa có hiệu lực thi hành. Cơ sở nên theo dõi thông tin chính thức từ Cục An toàn thực phẩm.

Nguồn tham khảo